Τι έχεις μαύρε κόρακα

Τι έχεις μαύρε κόρακα κι είν’ τα φτερά σου μαύρα
αν έχεις πόνο στην καρδιά, έλα να κλαίμ’ αντάμα

Άσπρος γεννιέται ο κόρακας και μαύρος κατανταίνει
ο π’ αγαπήσει κι αρνηστεί, έτσι κι αυτός να γένει

Θα πάρω ντέβρι τα βουνά σαν τη μαυροπουλάδα
να πά’ να βρω τον μπογιατζή, να βουτηχτώ στα μαύρα

Για σένα και για μένα γενήκαν οι καημοί
τα βάσανα κι οι πόνοι κι οι αναστεναγμοί

Για σένα και για μένα και όχι γι’ άλλονα
γενήκανε οι πόνοι και τα παράπονα

θα πάρω ντέβρι: θα τριγυρίσω

Φούρνοι Ικαρίας

Όλα τα τραγούδια από το Ανατολικό Αιγαίο

Σχόλια

Δίστιχα της αγάπης από τους Φούρνους της Ικαρίας, με πρωταγωνιστή τον κόρακα και περιεχόμενο θρηνητικό της απαρνημένης αγάπης. Ο μαύρος κόρακας συμβολίζει εδώ τον πόνο και το πένθος.

Μοιράσου τους στίχους

>> Φύση και Παραδοσιακό Τραγούδι

Τζάνε μ’, ποταμέ μου

Ποταμέ ‒ τζάνε μ’ ποταμέ μου
ποταμέ μ’, όταν γεμίζεις
και βαρείς και κυματίζεις

πάρε με ‒ τζάνε μ’ ποταμέ μου
πάρε με στα κύματά σου
στα στριφογυρίσματά σου

να με πας ‒ τζάνε μ’ ποταμέ μου
να με πας στη δύση δύση
μέσα στου πασά τη βρύση

να ’ρχονται ‒ τζάνε μ’ ποταμέ μου
να ’ρχονται ξανθές να πλένουν
μαυρομάτες να λευκαίνουν

να ’ρθει και ‒ τζάνε μ’ ποταμέ μου
να ’ρθει και η δική μου αγάπη
τα μαλλιά πίσω στην πλάτη

τζάνε μ’: ψυχή μου, καλέ μου

Ανατ. Αιγαίο

Όλα τα τραγούδια από το Ανατολικό Αιγαίο

Σχόλια

Χορευτικό τραγούδι της αγάπης από το ανατολικό Αιγαίο, με ποιητικές εικόνες του ποταμού και της πορείας του. Ο νέος απευθύνεται στον ποταμό για να τον ταξιδέψει μέχρι τη βρύση, όπου θα δει την αγαπημένη του.

Μοιράσου τους στίχους

>> Φύση και Παραδοσιακό Τραγούδι

Σήκω γαμπρέ μου κι άλλαξε

Σήκω γαμπρέ μου κι άλλαξε και βάνε τα λινά σου
κι ήρθε καιρός να παντρευτείς, να χαίρετ’ η καρδιά σου

Το γιαλό γιαλό ψαράκια κυνηγώ

Νύφη μ’ τα χιόνια λούστηκες και πήρες την ασπράδα
και στη ροδιά ακούμπησες και πήρες κοκκινάδα

Έλα ταίρι μου και πιάσ’ το χέρι μου

Βάλε μετάνοια, φίλησε της μάνας σου το χέρι
για να σου δώσει την ευχή να ζήσεις με το ταίρι

Έλα, πέρασε, παίξε και γέλασε

Σαμοθράκη

Όλα τα τραγούδια από το Ανατολικό Αιγαίο

Σχόλια

Παινέματα της νύφης και του γαμπρού από τη Σαμοθράκη. Στο δεύτερο δίστιχο, με έντονη ποιητικότητα και υπερβολές εμπνευσμένες από τη φύση, ο λαϊκός ποιητής παινεύει τη νύφη για την ομορφιά της. Αξιοσημείωτη είναι η αναφορά στο κόκκινο χρώμα της ροδιάς.

Μοιράσου τους στίχους

>> Φύση και Παραδοσιακό Τραγούδι

Πάπιες χήνες του γιαλού

Πάπιες χήνες του γιαλού
πέρδικες του ποταμού
έχει η γούρνα σας νερό
να ’ρθει η κόρη μου να πιει
κι ύστερα να στολιστεί
στο γιαλό να κατεβεί
τα νερά ν’ αγιάσει
κι ύστερα να θυμιάσει
και το σχολειό ν’ αγιάσει
να μη μου τη μαθιάσει
και τα μαλλιά να βρέξει
το πρόσωπο να φέξει
το φεγγάρι θα του φέξει
και στα γράμματα θα τρέξει
τον παπά να χαιρετήσει
και το χέρι να φιλήσει

Φούρνοι Ικαρίας

Όλα τα τραγούδια από το Ανατολικό Αιγαίο

Σχόλια

Ταχτάρισμα από τους Φούρνους Ικαρίας. Το τραγουδούσαν οι γιαγιάδες στα μικρά παιδιά, όταν αυτά ξεκινούσαν το σχολείο μετά τις διακοπές.

Μοιράσου τους στίχους

>> Φύση και Παραδοσιακό Τραγούδι

Όλες οι παπαρούνες

Όλες οι παπαρούνες το Μάη ανθίσανε
και μένα την καημένη με παρατήσανε

Παπαρούνα μου του Μάη
ο καημός σου θα με φάει

Όλες οι παπαρούνες ανθίζουν το πρωί
και μένα η εδική μου ανθίζει αποβραδίς

Παπαρούνα σα με χάσεις
την ακρογιαλιά να πιάσεις

Όλες οι παπαρούνες με γέλια, με χαρές
και μένα η εδική μου μέσα σε συλλογές

Παπαρούνα μου χρυσή
για σε το πίνω το κρασί

Εσύ ’σαι η αιτία που μέλλω να χαθώ
και τον απάνω κόσμο να τον υστερηθώ

Παπαρούνα μου του Μάη
ο καημός σου θα με φάει

Ανατ. Αιγαίο

Όλα τα τραγούδια από το Ανατολικό Αιγαίο

Σχόλια

Χορευτικό τραγούδι από το ανατολικό Αιγαίο με δίστιχα για την παπαρούνα, ένα θέμα ευρύτατα διαδεδομένο στον ελληνικό χώρο. Η λέξη «παπαρούνα» αποτελεί και το βασικό υλικό δημιουργίας των επωδών και των στιχουργικών τσακισμάτων. Το τραγούδι αυτό αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα στιχοποιίας, στο οποίο οι συνεχείς αναφορές σε ένα στοιχείο της φύσης (συνήθως πουλί ή λουλούδι) δημιουργούν ένα δεύτερο επίπεδο αφήγησης παράλληλο στον βασικό κορμό των στίχων του τραγουδιού.

Μοιράσου τους στίχους

>> Φύση και Παραδοσιακό Τραγούδι

Μια γκαστρωμένη θέριζε

Μια γκαστρωμένη θέριζε σ’ ένα κοντό σιτάρι
κι εκεί που το δεμάτιαζε χρυσός αϊτός της πέφτει
βάζει το στην ποδίτσαν της και πάει να το ’ξορίσει
μια πέρδικα της απαντά, μια πέρδικα της λέει
Μαρή σκύλα, μαρή άπονη, μαρή δαιμονισμένη
εγώ ’χω δεκαοχτώ παιδιά και πολεμώ ν’ τα θρέψω
κι εσύ έχεις το χρυσό αϊτό και πας να το ’ξορίσεις
βάλε το στην ποδίτσα σου και πίσω να γυρίσεις

να το ’ξορίσεις: να το πετάξεις

Καλαμωτή Χίου

Όλα τα τραγούδια από το Ανατολικό Αιγαίο

Σχόλια

Χορευτικό τραγούδι από την Καλαμωτή της Χίου, στα βήματα του δετού χορού. Στους στίχους του περιγράφεται με συγκλονιστικό τρόπο η απόφαση της κόρης να πετάξει το νεογέννητο μωρό της και η προσπάθεια της πέρδικας να τη νουθετήσει και να την αποτρέψει.

Μοιράσου τους στίχους

>> Φύση και Παραδοσιακό Τραγούδι

Κοιμάται ο ήλιος στα βουνά

Κοιμάται ο ήλιος στα βουνά κι οι πέρδικες στα δάση
κοιμάται κι η κορούλα μου τον ύπνο να χορτάσει

Κοιμήσου κι εγώ σε κουνώ κι εγώ σε ναναρίζω
κι εγώ την κούνια σου κουνώ και τα πανιά σου πλύνω

Πλύνω τα, κοπανίζω τα, του ποταμού τα δίνω
Να, ποταμέ μου πλύνε τα και ήλιε στέγνωσέ τα
και λυγαριά του ποταμού κάτσε και δίπλωσέ τα

Χίος

Όλα τα τραγούδια από το Ανατολικό Αιγαίο

Σχόλια

Νανούρισμα από τη Χίο. Η νανουρίστρα παρακαλεί τον ποταμό, τον ήλιο και τη λυγαριά να τη συντρέξουν στο πλύσιμο των πανιών του μωρού. Οι αναφορές σε στοιχεία του φυσικού περιβάλλοντος στον πρώτο στίχο συντελούν στη δημιουργία ενός προστατευτικού και στοργικού περιβάλλοντος για το βρέφος.

Μοιράσου τους στίχους

>> Φύση και Παραδοσιακό Τραγούδι

Ήλιε μου, ίντα σου ’καμα

Ήλιε μου, ίντα σου ’καμα και πας να βασιλέψεις
κι αφήνεις με στα σκοτεινά και πας αλλού να φέξεις
Τούρνα, τούρνα, τούρνα
μας έπιασε φουρτούνα

Ήλιε μου, στο βασιλεμό θε’ να σου παραγγείλω
να πάεις να μου χαιρετάς τον ακριβό μου κρίνο
Τούρνα, τούρνα, τούρνα
μας έπιασε φουρτούνα

Ήλιε μου, στο βασιλεμό περίμενε λιγάκι
να στείλω στην αγάπη μου ένα γαριφαλάκι

Τούρνα, τούρνα, τούρνα
μας έπιασε φουρτούνα
Ε, γιαλελί τα τούρνα
μας έπιασε φουρτούνα

τούρνα: το αποδημητικό πουλί γερανός
γιαλέλι: επιφώνημα αραβικής προέλευσης

Φούρνοι Ικαρίας

Όλα τα τραγούδια από το Ανατολικό Αιγαίο

Σχόλια

Τραγούδι της αγάπης από τους Φούρνους της Ικαρίας, διαδεδομένο στα βόρεια Δωδεκάνησα και στις μικρασιατικές ακτές. Δίστιχα με λυρικές παρακλήσεις προς τον παντοδύναμο ήλιο να συνδράμει στην επικοινωνία με το αγαπημένο πρόσωπο. Τα δίστιχα συμπληρώνονται από επωδό όπου κυριαρχεί η αναφορά στο αποδημητικό πουλί τούρνα.

Μοιράσου τους στίχους

>> Φύση και Παραδοσιακό Τραγούδι

Ελιά μου χρυσοπράσινη

Τούτην εδώ την αγριλιά εγώ θα την μπολιάσω
να κάνει τον καλό καρπό, τσουβάλια να σουδειάσω

Το ραβδιστή να τον διχάς στο δέντρο π’ ανεβαίνει
σένα μαζεύει τον καρπό κι ’μέ η καρδιά μου δένει

Ελιά μου χρυσοπράσινη με τ’ ασημένια φύλλα
να φίλαγα το ραβδιστή στα μάτια και στα φρύδια

Δεν έχει ελιά χωρίς ξιράδ’ και λάδι δίχως κόπο
κι άνθρωπο χωρίς ψιγάδ’ πάνω σ’ αυτόν τον τόπο

να σουδειάσω: να σοδειάσω, να συγκομίσω
να τον διχάς: να τον συγκρατείς, να τον βαστάς, να τον κρατάς, να τον προσέχεις
’μέ η καρδιά μου δένει: εγώ λυπούμαι πολύ (ιδιωματική έκφραση)
ξιράδ’, ψιγάδ’: ξεράδι, ψεγάδι (ιδιωματικά της Λέσβου)

Λέσβος

Όλα τα τραγούδια από το Ανατολικό Αιγαίο

Σχόλια

Δίστιχα από τη Λέσβο που σχετίζονται με την καλλιέργεια της ελιάς, του δέντρου που κυριαρχεί παντού στο νησί και στις γειτονικές μικρασιατικές ακτές. Στο τραγούδι αυτό συνταιριάζονται αρμονικά η ερωτική διάθεση με το γνωμικό περιεχόμενο.

Μοιράσου τους στίχους

>> Φύση και Παραδοσιακό Τραγούδι

Έλα Χριστέ και Παναγιά

Έλα Χριστέ και Παναγιά και Δέσποινα Μαρία
και Μιχαήλ Αρχάγγελε να δώσεις ευλογία
Γέρνει ο ήλιος φέρνει βόλτα
μπρος στης νύφης μας την πόρτα
Αηδόνια άγρια κι ήμερα
να κελαηδήστε σήμερα

Η νύφη είναι όμορφη σαν το ροδί μαντίλι
σαν τ’ αηδονάκι που λαλεί το Μάη και τον Απρίλη
Νύφη μας τρανταφυλλένια
βγήκες πια από την έννοια
Τριαντάφυλλα μαδήσετε
νύφη, γαμπρό στολίσετε

Γαμπρός μας είναι άξιος καράβι ν’ αρματώσει
του καραβιού την άγκυρα να τη μαλαματώσει
Ω γαμπρέ μου σένα πρέπει
το ρολόι μες στην τσέπη
Γαμπρός δεν είναι μάνας γιος
μόν’ είναι λεμονιάς ανθός

Γαμπρός μας είναι ήλιος κι η νύφη μας σελήνη
και ο κουμπάρος ξακουστός σ’ όλη τη Μυτιλήνη
Άξιος, άξιος ο κουμπάρος
τιμημένος είν’ ο γάμος
Ώς το πρωί θα τραγουδώ
κουμπάρο, νύφη και γαμπρό

βγήκες πια από την έννοια: δηλαδή παντρεύτηκες και ξένοιασες, τακτοποιήθηκες στη ζωή

Μανταμάδο Λέσβου

Όλα τα τραγούδια από το Ανατολικό Αιγαίο

Σχόλια

Τραγούδι του γάμου από τον Μανταμάδο της Λέσβου. Τα λυρικά δίστιχα και οι επωδοί που τα συνοδεύουν επαινούν τους νεόνυμφους παρομοιάζοντάς τους με άνθη και πουλιά. Χαρακτηριστική είναι και η διαχρονική παρομοίωση του γαμπρού με τον ήλιο και της νύφης με το φεγγάρι.