Μύχος της Μεσογείου

Ο Μύχος (Puffinus yelkouan), γνωστός σε πολλές περιοχές της Ελλάδας και ως Κέφος ή Κέπφος, είναι ένα από τα χαρακτηριστικότερα θαλασσοπούλια της Μεσογείου. Πρόκειται για ενδημικό είδος της Μεσογείου και της Μαύρης Θάλασσας, με την Ελλάδα να φιλοξενεί σημαντικό μέρος του παγκόσμιου πληθυσμού του.

Ανήκει στην οικογένεια των Ρινοτρυπόμορφων και είναι στενά συγγενικό με τον Αρτέμη (Calonectris diomedea), με τον οποίο μοιράζεται παρόμοιο τρόπο ζωής. Είναι μικρότερο σε μέγεθος, με σκούρο πάνω μέρος σώματος και λευκό κάτω μέρος, ενώ ξεχωρίζει για την πτήση του πολύ κοντά στην επιφάνεια της θάλασσας, όπου εναλλάσσει γρήγορα χτυπήματα των φτερών με σύντομα γλιστρήματα πάνω από τα κύματα. Η χαρακτηριστική αυτή κίνηση έχει δώσει στα είδη της ομάδας του την αγγλική ονομασία shearwaters.

Ο Μύχος περνά σχεδόν ολόκληρη τη ζωή του στην ανοιχτή θάλασσα και προσεγγίζει τη στεριά μόνο κατά την αναπαραγωγική περίοδο, από τον Φεβρουάριο έως τα τέλη του καλοκαιριού. Φωλιάζει σε απομονωμένες βραχονησίδες, παράκτιους γκρεμούς και βραχώδεις ακτές, χρησιμοποιώντας φυσικές σχισμές και κοιλότητες κάτω από βράχους. Τα ενήλικα πουλιά επιστρέφουν στις αποικίες κυρίως μετά τη δύση του ηλίου, περιορίζοντας έτσι τον κίνδυνο θήρευσης.

Τρέφεται με μικρά πελαγικά ψάρια, όπως ο γαύρος, η σαρδέλα και η παπαλίνα, καθώς και με κεφαλόποδα. Είναι ιδιαίτερα ικανός δύτης, πραγματοποιώντας καταδύσεις που μπορούν να φτάσουν τα 45 μέτρα βάθος, ενώ για την αναζήτηση τροφής είναι δυνατό να διανύσει αποστάσεις χιλιάδων χιλιομέτρων.

Η Ελλάδα αποτελεί μία από τις σημαντικότερες χώρες για τη διατήρηση του είδους σε παγκόσμιο επίπεδο. Ιδιαίτερη σημασία έχει η Γυάρος, όπου βρίσκεται η μεγαλύτερη γνωστή αποικία Μύχου στο Αιγαίο και μία από τις σημαντικότερες αποικίες του είδους παγκοσμίως.

Οι σημαντικότερες απειλές που αντιμετωπίζει ο Μύχος τις τελευταίες δεκαετίες περιλαμβάνουν την τυχαία παγίδευση σε αλιευτικά εργαλεία, τη θήρευση από ξενικούς θηρευτές, την υποβάθμιση των αποικιών λόγω φωτορύπανσης, ηχορύπανσης και ανθρώπινης δραστηριότητας, καθώς και τη μείωση των ιχθυαποθεμάτων εξαιτίας της υπεραλίευσης. Επιπλέον, σημαντικές πιέσεις αποτελούν η θαλάσσια ρύπανση, η κλιματική αλλαγή και η άναρχη ανάπτυξη έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Για τον λόγο αυτό κατατάσσεται στα απειλούμενα είδη και η προστασία των περιοχών αναπαραγωγής και τροφοληψίας του αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη διασφάλιση του μέλλοντός του στη Μεσόγειο.

Κείμενο: Αναστασία Ναξάκη

ΠΗΓΕΣ

–  Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία. Σημαντικές Περιοχές για τα Πουλιά της Ελλάδας (IBA): Γυάρος (GR202). Διαθέσιμο στο: https://ornithologiki.gr/el/oi-draseis-mas/diatirisi-erevna/simantikes-perioxes-gia-ta-poulia-tis-elladas/xartis-perioxon/GR202

–  Portolou, D. (2024). Puffinus yelkouan. The Greek Red List of Threatened Species. Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ). Διαθέσιμο στο: https://redlist.necca.gov.gr/en/assessment/?id=226802861

- BirdLife International (2023). Yelkouan Shearwater (Puffinus yelkouan) Species Factsheet. Διαθέσιμο στο: https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/yelkouan-shearwater-puffinus-yelkouan

–  LIFE MareNatura. Μύχος της Μεσογείου (Puffinus yelkouan). Διαθέσιμο στο: https://www.lifemarenatura.eu/species/puffinus-yelkouan/

– Boncourt, E., Cheylan, G., Sapanel, A. & Roda, F. (2026). Countdown to extinction: Role of invasive wild boars in the population dynamics of the Yelkouan shearwater (Puffinus yelkouan) on Port-Cros Island. Ecological Solutions and Evidence, 7, e70286. https://doi.org/10.1002/2688-8319.70286