Βάτραχος της Καρπάθου

Βάτραχος της Καρπάθου, φωτογραφία: Ντίνος Πρωτόπαπας

Ο Βάτραχος της Καρπάθου (Pelophylax cerigensis) ή Βατρακλός, όπως ονομάζεται από τους ντόπιους, θεωρείτο ως ενδημικό είδος του νησιού της Καρπάθου. Ωστόσο, πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι τα άτομα από την Κάρπαθο και τη Ρόδο αποτελούν μια καλά υποστηριζόμενη μονοφυλετική ομάδα με πολύ μικρή γενετική απόσταση μεταξύ τους, τοποθετώντας έτσι τον πληθυσμό της Ρόδου στο είδος Pelophylax cerigensis. Με τις υφιστάμενες γνώσεις, ο Βάτραχος της Καρπάθου θεωρείται ενδημικό είδος των νησιών της Καρπάθου και της Ρόδου. Αξίζει εντούτοις να σημειώσουμε ότι οι σχέσεις μεταξύ των ειδών του γένους είναι ακόμη υπό διερεύνηση.

Η νέα αυτή ταξινόμηση του είδους το κατέταξε από Κρισίμως Κινδυνεύον (Critically Endangered) στα Κινδυνεύοντα (Endangered) είδη της Κόκκινου Καταλόγου των Απειλούμενων Ειδών της Ελλάδας, της Διεθνούς Ένωσης Προστασίας της Φύσης (IUCN).

Το είδος στην Κάρπαθο έχει πολύ περιορισμένη εξάπλωση, απαντάται σε τέσσερις τοποθεσίες σε έκταση μικρότερη από 10 τ.χλμ, κοντά στο χωριό της Ολύμπου. Συνολικά, εκτιμάται ότι στην Κάρπαθο διαβιούν 300-500 άτομα σε όλες τις θέσεις εξάπλωσης του είδους, ενώ, στη Ρόδο, η εξάπλωση του είδους είναι ευρύτερη. Μπορεί να βρεθεί από το επίπεδο της θάλασσας έως και τα 500 μ. πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας.

Ο ενδημικός Βάτραχος της Καρπάθου μοιράζεται τον ίδιο βιότοπο με τον επίσης ενδημικό Ποταμοκάβουρα της Καρπάθου (Potamon karpathos). Ωστόσο, ο κύριος βιότοπός τους, οι μικρές λακκούβες ποταμών, γίνεται ολοένα και πιο σπάνιος λόγω της παρατεταμένης ξηρασίας. Έτσι, τα δύο αυτά ενδημικά είδη πρέπει να συνυπάρχουν σε αρκετά περιορισμένες λιμνούλες, όπου οι συναντήσεις είναι αναπόφευκτες και, προφανώς, καταλήγουν σε απόπειρες θήρευσης του Βατράχου από τον Ποταμοκάβουρα.

Γενικότερα, η πληθυσμιακή κατάσταση του είδους ακολουθεί πτωτική πορεία. H πιο σημαντική αιτία της πορείας αυτής είναι ο σαφής περιορισμός των βροχοπτώσεων και η έντονη ξηρασία που πλήττει το νοτιοανατολικό Αιγαίο, ως συνέπεια της κλιματικής αλλαγής.

Κείμενο: Βικτωρία Πακάκη

Φωτογραφία: Ντίνος Πρωτόπαπας

Πηγές:

• ΦΕΚ Β’ 3644/06.08.2021
• Παφίλης Π., ∆εϊμέζης -Τσίκουτας Α., Καψάλας Γ., Μαραγκού Π. 2021. Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τον ενδημικό βάτραχο της Καρπάθου Pelophylax cerigensis. Έργο LIFE-IP 4 NATURA: Ολοκληρωμένες δράσεις για τη διατήρηση και διαχείριση των περιοχών του δικτύου Natura 2000, των ειδών, των οικοτόπων, και των οικοσυστημάτων στην Ελλάδα (LIFE16 IPE/GR/000002). Παραδοτέο Δράσης A.1. WWF Ελλάς & Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα, 39 σελ. & IV Παραρτήματα. Τελική έκδοση.
• Beerli, P., Uzzell, T., & Lymberakis, P. (2009). Pelophylax cerigensis. The IUCN Red List of Threatened Species: e.T58567A11787309.
• Toli, E., Bounas, A., Christopoulos, A., Pafilis, P., & Sotiropoulos, K. (2023). Phylogenetic analysis of the critically endangered Karpathos water frog (Anura, Amphibia): conservation insights from complete mitochondrial genome sequencing. Amphibia-Reptilia, 44(3), 277-287.