Το έργο αυτό έρχεται σε συνέχεια Προεδρικού Διατάγματος του 2012, με το οποίο θεσμοθετήθηκε η προστασία των μικρών νησιωτικών υγροτόπων έκτασης μικρότερης των 80 στρεμμάτων. Στις περιοχές εφαρμογής του έργου εντοπίζονται 142 υγρότοποι του Δικτύου Natura 2000, οι οποίοι προστατεύονται από το ΠΔ του 2012. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι στους 118 από τους 142 υγροτόπους η εφαρμογή του ΠΔ υπήρξε επιτυχής, καθώς από το 2009 έως το 2024 δεν καταγράφηκαν αλλαγές στα όριά τους λόγω επέκτασης ανθρωπογενών χρήσεων.
Ωστόσο, σε 24 υγροτόπους διαπιστώθηκε μείωση της έκτασής τους που οφείλεται κυρίως σε εκχερσώσεις για καλλιέργεια και ρίψη μπαζών, καθώς και σε επέκταση κτισμάτων και τουριστικών εγκαταστάσεων. Πρόκειται για υγροτόπους στην Εύβοια, την Αμοργό, την Άνδρο, την Αντίπαρο, την Κίμωλο, την Πάρο, τη Λήμνο, τη Λέσβο, τη Χίο και στην Ανατολική Κρήτη.
Παράλληλα, χαρτογραφήθηκαν 135 επιπλέον φυσικοί υγρότοποι που δεν προστατεύονται από το ΠΔ του 2012, αλλά θα μπορούσαν μελλοντικά να ενταχθούν σε καθεστώς προστασίας.
Το έργο υλοποιήθηκε -κατόπιν ανάθεσης από τον ΟΦΥΠΕΚΑ- από το Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων Υγροτόπων του Εθνικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης με χρηματοδότηση από το Ταμείο Συνοχής και από εθνικούς πόρους.
Η σημασία των μικρών νησιωτικών υγροτόπων
Οι μικροί νησιωτικοί υγρότοποι αποτελούν μοναδικά οικοσυστήματα με εξαιρετικά υψηλή οικολογική αξία, παρά το μικρό τους μέγεθος. Λειτουργούν ως φυσικά «σφουγγάρια» που συγκρατούν νερό, μειώνουν τον κίνδυνο πλημμυρών και συμβάλλουν στη σταθεροποίηση των ακτών. Φιλτράρουν ρύπους, εμπλουτίζουν τον υδροφόρο ορίζοντα και δημιουργούν μικροκλίματα που μετριάζουν τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Παράλληλα, αποτελούν κρίσιμους σταθμούς για μεταναστευτικά πουλιά, καταφύγια για σπάνια είδη χλωρίδας και πανίδας και σημεία αναπαραγωγής για πολλά υδρόβια είδη. Σε πολλά νησιά, οι υγρότοποι αυτοί έχουν διαμορφώσει ιστορικά τις τοπικές κοινωνίες, επηρεάζοντας τις παραδόσεις, τις καλλιέργειες και τις χρήσεις γης.
Η προστασία τους είναι απαραίτητη όχι μόνο για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας, αλλά και για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των νησιωτικών οικοσυστημάτων και κοινοτήτων.
